“Ik denk, dus ik ben.” Maar wat als denken niet genoeg is?
“Ik denk, dus ik ben.” Deze beroemde woorden van de filosoof Descartes leggen al eeuwenlang de nadruk op het denken als de grond onder ons bestaan.
🌿 Maar wat als denken niet genoeg is om echt in contact te staan met jezelf?
🌿 Wat als weten en begrijpen alleen niet zorgen voor échte verandering?
🌿 Wat als er een ánder antwoord is op jouw zoektocht naar innerlijke rust en verbinding?
🌿 En wat als jouw mentale en/of lichamelijke klachten signalen zijn die je iets willen vertellen?
De kracht van doorvoelen: van hoofd naar hart
Ken je dat gevoel? Je begrijpt wat er speelt, je kent de oorzaken en patronen – en toch voelt het vanbinnen niet anders. Het blijft een soort ‘weten’ dat ergens rondzweeft, zonder echt te landen. In mijn praktijk merk ik vaak dat mensen wel weten waar hun pijnpunten zitten, maar dat het voor hen moeilijk is om dit gevoel echt te doorvoelen. Het voelt alsof hoofd en hart niet op één lijn zitten, alsof er een blokkade is. Dit kan verwarrend en frustrerend zijn.
Doorvoelen – het proces van zonder oordeel of haast stilstaan bij je emoties en ze werkelijk ervaren in plaats van ze te analyseren – biedt een andere weg.
Echte verandering vraagt méér dan alleen begrijpen
Zelf heb ik die ervaring ook gekend. Ik heb in het verleden therapieën gevolgd met vooral een cognitieve inslag, ik luisterde naar de professional en nam diens advies voor waar aan. Ik maakte afspraken met mezelf en probeerde me aan schema’s te houden. Maar wat ik voelde, klopte niet met wat ik wist. Het lukte me niet om de kennis die ik opdeed echt in mezelf te integreren. Mijn klachten bleven bestaan, en ik voelde me soms machteloos of als een mislukkeling omdat ik de verandering die ik zocht niet kon realiseren.
Wat ik heb geleerd, en anderen wil laten ervaren, is dat weten niet hetzelfde is als voelen. Begrip is waardevol, maar zonder het doorvoelen en werkelijk in contact komen met je eigen binnenwereld, blijft het vooral iets theoretisch. Wanneer het lukt om te doorvoelen, op een moment dat jij daar klaar voor bent, voel je dat het klopt, dat het waar is voor jóu. Dan wordt de verandering die je zoekt niet alleen iets wat je begrijpt, maar iets wat je lichaam en hart omarmen.
Emoties als boodschappers
Als therapeut help ik mensen om die diepere laag te bereiken. Het gaat erom niet alleen te begrijpen wat er aan de hand is, maar ook ruimte te vinden om écht te mogen voelen. Vaak sluimeren er emoties onder de oppervlakte die we onbewust hebben geprobeerd te onderdrukken, omdat ze te pijnlijk waren. Emoties zijn geen willekeurige of oncontroleerbare reacties, maar een belangrijk onderdeel van onze overleving en onze gezondheid. Ze helpen ons om te reageren op wat er om ons heen gebeurt en vertellen ons vaak iets belangrijks over onze behoeften, verlangens of grenzen. Bijvoorbeeld, angst waarschuwt ons voor gevaar, terwijl verdriet ons uitnodigt om verlies te verwerken. Het onderdrukken van bepaalde emoties gebeurt vaak uit bescherming, ooit mocht of kon deze emotie niet geuit worden. Echter wanneer deze emoties in het hier-en-nu geen ruimte krijgen, kunnen ze leiden tot lichamelijke of psychische klachten.
Emotie- en lichaamsgerichte methodieken zoals Emotion Focused Therapy (EFT) en Focusing helpen je stilstaan bij wat je lichaam vertelt. Door te (door)voelen kom je dichter bij jezelf. Wanneer je dat toestaat, kunnen deze gevoelens oude pijn helen en je ontdoen van (onbewuste) spanning. Emoties hebben dus een diepere functie: ze begeleiden ons ook in het proces van zelfherstel. Het doorvoelen helpt om opgekropte spanning en emoties te ontladen, waardoor er ruimte ontstaat voor rust en herstel.
Primaire en secundaire emoties
Emoties hebben van nature een cyclus. Primaire emoties, zoals angst, verdriet, boosheid en vreugde ontstaan direct als reactie op een gebeurtenis en zijn vaak kortdurend. Ze komen op, bereiken een piek, en als we ze niet onderdrukken of tegengehouden worden, verdwijnen ze weer snel.
Een voorbeeld.
⚡Er gebeurt iets onverwachts, iets wat je niet had kunnen voorzien. Je voelt angst (primaire emotie) omhoog komen en dat is niet prettig. Toch voel je de ruimte om hier aandacht aan te geven. Het lukt je om de situatie onder ogen te zien, de angst mag er zijn, je laat het toen. Bijna als vanzelf voel je de spanning wegzakken.
Maar wat gebeurt er als we onze emoties niet toestaan om door te stromen? Vaak reageren we met secundaire emoties: gedachten en gevoelens die voortkomen uit onze (aangeleerde) oordelen over de primaire emotie.
Hierbij twee voorbeelden, die wellicht herkenbaar zijn.
⚡Je voelt je verdrietig om een verlies (primaire emotie), maar je begint jezelf te veroordelen omdat je het gevoel hebt dat je niet “sterk genoeg” bent, of je schaamt je voor het verdriet (secundaire emotie). Je huilt niet en vraagt geen hulp, maar gaat door met dat wat moet gebeuren.
⚡Iemand maakt een nare opmerking. Boosheid komt omhoog (primaire emotie), maar in plaats van die boosheid te voelen, begin je jezelf schuldig te voelen voor je boosheid, of ga je je schamen voor het feit dat je je zo voelt (secundaire emoties). Je doet alsof het je niet raakt en je vraagt jezelf wellicht af wat je verkeerd hebt gedaan.
Deze secundaire emoties maken de oorspronkelijke emotie vaak intensiever en verlengen de emotionele ervaring, ze zijn vaak herkenbaar als een kritische stem in jezelf.
In therapie leer je hoe je deze emoties zonder oordeel kunt ervaren. Dit helpt niet alleen de primaire emoties te begrijpen en te doorvoelen, maar ook de secundaire emoties los te laten, zodat ze hun natuurlijke cyclus kunnen afmaken en je lichaam en geest weer tot rust komen.
Het proces van doorvoelen
Hoe werkt dat doorvoelen precies? Doorvoelen is de tijd nemen om echt bij je emoties stil te staan, zonder oordeel of haast. Het gaat niet om het analyseren of verklaren van gevoelens, maar om ze te ervaren. Je voelt bijvoorbeeld de zwaarte in je borst, de brok in je keel of misschien een gevoel van lichtheid – alsof je even niet aanwezig bent in het hier-en-nu. Die fysieke signalen zijn niet zomaar gevoelens, ze zijn het begin van een dieper contact met jezelf. Ze vertellen je iets belangrijks, iets wat misschien niet meteen in woorden te vatten is.
De ruimte voelen om je grenzen te erkennen
Voor velen zijn gevoelens zoals verdriet, angst, boosheid of zelfs vreugde niet meteen herkenbaar omdat er onvoldoende contact is met de eigen binnenwereld. De signalen worden niet altijd helder ervaren en hierdoor is het moeilijk om bijvoorbeeld je grenzen te voelen. Met als mogelijk gevolg dat je jezelf gaat aanpassen, jezelf weg gaat cijferen, omdat de innerlijke ‘nee’ niet goed te horen is. Dit kan op de lange termijn erg uitputtend zijn, waardoor je misschien al bij het opstaan een gevoel van zwaarte en vermoeidheid ervaart.
Een zachte blik naar binnen
De therapievorm die ik uitdraag nodigt je uit om te vertragen en écht te luisteren naar wat er werkelijk in je leeft. Ik begrijp dat dit soms spannend kan voelen – de stap om je gevoelens te openen roept bij sommigen de angst op dat ze misschien te intens zullen zijn. Maar in therapie is er ruimte om dit stap voor stap te doen, zodat emoties zich in jouw tempo kunnen ontvouwen. Wanneer je toestaat wat gevoeld wil worden, merk je dat klachten juist zachter worden. Ze zijn gehoord en hebben ruimte gekregen.
Zo ontstaat er ruimte om te ontdekken wat écht belangrijk voor je is en wat je diep vanbinnen voelt. Dit is het pad naar een diepere verbinding met jezelf. Dit vraagt tijd, zachtheid en nieuwsgierigheid. Je hoeft deze weg niet alleen aan te gaan. In mijn praktijk bied ik je de ruimte om te ontdekken, om stil te staan, en om jezelf beter te leren kennen op een manier die verder gaat dan woorden.
Een oefening om contact te maken met je binnenwereld
Ben je nieuwsgierig hoe het is om niet alleen te begrijpen wat er in je leeft, maar dit ook echt te doorvoelen? Hieronder vind je een oefening die je uitnodigt om op een zachte en speelse manier contact te maken met je binnenwereld.
Deze oefening is gebaseerd op Eugene Gendlin’s Focusing-benadering, zodat je op een speelse manier contact kan maken met wat er in je binnenwereld leeft en leren om zonder oordeel stil te staan bij dat wat gevoeld wil worden.
Misschien vind je het prettig om deze oefening samen met een ander te doen. Het kan helpen om je ervaringen dieper te voelen en beter te begrijpen. De ander kan je door de stappen begeleiden, terwijl jij benoemt wat er bij jou opkomt.
Deze oefening duurt ongeveer 20 minuten. Zorg voor een rustige, comfortabele plek en benader het met een open, nieuwsgierige houding.
Oefening: Een zachte blik naar binnen
1. Ga zitten en “aarden”.
Ga comfortabel zitten, voel je voeten stevig op de grond, en laat je schouders zachtjes zakken. Voel hoe je gedragen wordt door de stoel of de vloer. Neem een paar rustige ademhalingen en voel hoe je lichaam zwaarder wordt met elke uitademing.
2. Richt je blik naar binnen: “Wat leeft er vanbinnen?”
Stel je nu voor dat je met nieuwsgierige ogen naar binnen kijkt, alsof je je eigen binnenwereld binnenwandelt. Je hoeft niet te zoeken, maar vraag jezelf vriendelijk: “Wat leeft er op dit moment in mijn binnenwereld?” of “Is er iets dat mijn aandacht wil?”
Wacht rustig af en wees nieuwsgierig. Wat er ook verschijnt, het hoeft niet “groot” of “belangrijk” te zijn. Het mag ook een subtiele sensatie zijn, alles is welkom.
3. Vind je “felt sense”, innerlijke beleving.
Misschien merk je dat een bepaald gevoel of gewaarwording je aandacht trekt, zoals een lichte druk in je buik, een zwaarte in je borst, of een tinteling ergens in je lichaam. Dit is je felt sense, een gevoel dat niet direct in woorden is uit te drukken, maar wel iets belangrijks bevat.
Neem even de tijd om dit gevoel simpelweg op te merken, zonder te analyseren of te interpreteren. Laat het er gewoon zijn, zoals een schat die je gevonden hebt.
4. Speel met beschrijvingen.
Vraag jezelf eens af: “Als ik dit gevoel een vorm, kleur of temperatuur zou geven, hoe zou het er dan uitzien?”
Misschien voelt het als een “grijze mist,” een “warme bol,” of een “knoop.” Er is geen goed of fout. Speel gewoon met woorden, vormen, of kleuren die het gevoel voor jou wat duidelijker maken.
5. Vraag vriendelijk: “Wat wil je mij vertellen?”
Als je het gevoel hebt dat je “felt sense” een plekje heeft gevonden, vraag het dan vriendelijk: “Wat wil je mij vertellen?” of “Waarom ben je hier?”
Wees geduldig, misschien komt er een gedachte of een woord op, of misschien blijft het gevoel zoals het is. Alles is oké. Wat er ook gebeurt, dit gevoel mag er gewoon zijn – er is geen haast.
6. Bedank het gevoel en sluit af.
Neem nu een moment om je felt sense te bedanken, zelfs als het niet direct iets heeft verteld. Bedank jezelf ook voor de tijd die je hebt genomen om stil te staan bij wat er binnenin jou leeft.
Haal een paar diepe ademhalingen, wiebel even met je vingers en tenen, en open je ogen. Wees je bewust van de ruimte om je heen en voel hoe je lichaam hier en nu aanwezig is.
Reflectie na de oefening:
🌱 Wat heb je opgemerkt tijdens deze oefening?
🌱 Hoe voelde het om even stil te staan bij dit gevoel?
🌱 Zijn er beelden, woorden of indrukken die je bijblijven?
Tip voor herhaling: Hoe vaker je deze ‘blik naar binnen’ maakt, hoe makkelijker het wordt om contact te maken met je felt sense. Het kan fijn zijn om een notitieboekje bij te houden waarin je kort beschrijft wat je tegenkwam. Dit helpt je om steeds meer vertrouwd te raken met wat er in jouw binnenwereld leeft.
Lees meer
Heb jij kinderen?
In deze blog lees je hoe de vraag “Heb je kinderen?” meer kan oproepen dan alleen het letterlijke antwoord. Het gedicht Je kinderen zijn je kinderen niet van Kahlil Gibran raakt aan de beweging tussen generaties, aan liefde en pijn, en aan de spanning tussen vasthouden en loslaten.
Het nodigt uit om stil te staan bij je eigen ervaringen: hoe je als kind jouw plek hebt ervaren, en hoe je zelf misschien ouder bent geworden. Lees verder voor een invoelende reflectie over kind-zijn en ouderschap, en over de ruimte die kan ontstaan wanneer we erkennen dat ieder mens zijn eigen weg te gaan heeft.
Wat zit er onder je boosheid? Over de weg van secundaire naar primaire emoties.
In deze blog lees je hoe emoties zich op verschillende lagen laten zien. Secundaire emoties, zoals schuld of irritatie, kunnen je vasthouden en verwarren. Primaire emoties brengen je juist dichter bij je kern en zorgen vaak voor opluchting en helderheid.
Je ontdekt hoe je het verschil tussen deze lagen kunt herkennen, waarom primaire emoties richtinggevend zijn, en hoe dit helpt om meer rust en verbinding te ervaren.
Lees verder voor een praktijkvoorbeeld en inzichten die je uitnodigen om zelf te onderzoeken wat er onder je gevoelens verscholen ligt.
Gevoelens onderdrukken. Wat gebeurt er als emoties geen plek krijgen?
Wat gebeurt er als gevoelens geen plek krijgen?
“Jongens huilen niet.” Misschien werd het niet letterlijk gezegd, maar je voelde het wel.
Deze blog gaat over wat er gebeurt als emoties geen ruimte krijgen — niet alleen bij jongens of mannen, maar bij iedereen die leerde om zich aan te passen, sterk te zijn en door te gaan. En over hoe je opnieuw contact kunt maken met wat er wél in je leeft.
“Ik denk, dus ik ben.” Maar wat als denken niet genoeg is?
In deze blog ontdek je waarom enkel het begrijpen van je emoties niet zorgt voor echte verandering. Het draait om doorvoelen, het proces waarbij je in contact komt met je binnenwereld en ruimte maakt voor wat er echt leeft.
Lees hoe emoties in een natuurlijke cyclus bewegen, waarom ze soms blijven hangen en hoe je primaire en secundaire emoties kunt herkennen en loslaten.
Lees verder voor waardevolle inzichten en een oefening die je helpt zelf te ervaren wat het is om te doorvoelen.